Klasik ASP neredeyse ilk web yazılım dillerinden birisidir. .NET´in babası, şimdiki dinazorların en güçlü yazılım dilidir. Benim için en azından hala güçlü bir yazılım dilidir. Dinazor diyorum çünkü klasik asp yi kullanan bir çok insana dinazor gözüyle bakıyorlar. Bu benzetme de aslında yerinde bir benzetme çünkü ASP yazılım dili oldukça eski ve Microsoft tarafndan desteklenmemekte olan bir yazılım dilidir. Sorarım Microsfot´a insan evladını bırakır mı hiç? Şaka bir yana da tek bir gerçek var o da ASP dilinin eski olduğu kadar oldukça basit bir programlama dili olması. Basit olduğu kadar da aslında güçlü olması.
Bir PHP furyası aldı başını gidiyor. PHP şöyle PHP böyle.. Peki neden PHP şöyle böyle? Çünkü ücretsiz, çünkü geliştiricisi çok, çünkü bir firmanın tekeli altında değil. Bugün ASP ile hazırlanmış bir sistemin sağlıklı çalışabilmesi için bir Microsoft Server da çalıştırılması gerekiyor. Bu da lisan ve para demek. Malesef ki ülkemizin ekonomik ortalaması da burada bazen sorun olabiliyor.
Aslında bu yazımda ASP programlama diline sıkı bir giriş yapmayı planlıyordum fakat şöyle yapıcam, biraz ASP nin hayatından, şu anda ki durumundan ve problemlerinden bahsedicem. Madem ki bu yazıyı ASP öğrenmek için okuyorsunuz baştan neler olup bittiğine dair iyi fikirleriniz olsun.
Microsoft Active Server Pages (ASP), dinamik ve etkileşimli Web sayfaları oluşturmak ve güçlü Web uygulamaları hazırlamak için kullanabileceğiniz, sunucu tarafında çalışan bir komut yazma ortamıdır. Sunucu ASP dosyasıyla ilgili bir istek aldığında, tarayıcıya gönderilen HTML Web sayfasını oluşturmak için, dosyada yer alan ve sunucu tarafında çalışan komut dosyası kodunu işler. ASP dosyaları, sunucu tarafında çalışan komut dosyası kodlarının yanında HTML (istemci tarafında çalışan komut dosyalarıyla birlikte) ve veritabanına bağlanma veya iş mantığını işleme gibi çeşitli görevleri gerçekleştiren COM bileşenleri çağrıları da içerebilir.
ASP ile program yazmak için ihtiyacınız olan en temel şey IIS yani Internet Information Service hizmeti yüklü bir windows işletim sistemine sahip makina. Tabii daha güçlü bir yönetim için Windows Server kullanılması makuldur. Hosting firmaları ASP hostları için Windows Server kullanır.
ASP sayfaları HTML kodlarının içine gömülü şekilde oluşturulduğu halde bir kez server tarafından yorumlandığında saf HTML olarak döner. Kaynak kodlara bakıldığında ASP kodları görülmez. Bu kodlamacıların kaynaklarını saklamalarını kolaylaştırır. Yani yazdığınız kodları kimse göremez. Tabii FTP erişimi veya bir şekilde bazı atak yöntemleriyle sunucuya erişim sağlamadılarsa.
Peki Nerden Başlamalıyım?
Sanırım bana en çok sorulan soru budur. Hangi dil olursa olsun programcılığa giriş öyle herkesin yapabileceği bir iş değil. Nasıl boya yapmaya yeteneğiniz yoksa yazılımcılıkta aynı şeydir. Bir çok genç bugün bilişim teknolojileri dalına giriş yapıyor ve programlama öğrenmeye çalışıyor. Öncelikle şunu söyliyeyim, eğer yeteneğiniz yoksa veya başka bir şeye yeteneğiniz varsa bunun üzerine gidin. Bilişim teknolojileri içerisinde edinilebilecek bir sürü meslek dalı var. Hatta her geçen gün yenisi ekleniyor. Eğer programcılığa ilginiz varsa işe okumakla başlayın, deneyin ve çözün. Mutlaka hatalar alacaksınız bu hataları birilerine sormaktan çekinmeyin. Herkes cevap vermez ama siz herkese sorun, mutlaka birisi cevap verecektir size.
Örneklere bakın fakat unutmayın "Amerikayı bir kez daha keşfetmenin bir anlamı yoktur" deseler de aslında çok anlamı vardır. Amerikayı bir kez de siz keşfedin. Belki daha farklı birşey görebilirsiniz. Nasıl ki bir bardağın yarısı doluysa yarısı boş da olabilir. Bakış açıcısı herkese göre değişir. Ve en önemlisi programcılıkta performanstır ki deneyerek belki daha performanslı bir yazılım hazırlayabilirsiniz. Yani en basitinden
a = 1
b = 2
c = a + b--
c = 1+2
yazmak gibi farklılıklar olabilir. Bunu arayın. Bir sürü ücretsiz yazılım görebilirsiniz ama siz onlardan daha iyisini yapın. Eksiklerini bulun geliştirin. Farklılıklar yaratın ama unutmayın, kendinizi geliştirmek istiyorsanız aynı şeyi kullanmayın. Oturup kendiniz yazın sadece yolu görün. Başlangıç için bu iyi bir seçenektir.
Peki ASP başlangıç için iyi bir seçenek mi?
Neden olmasın, ASP oldukça yalın, basit ve öğrenilmesi kolay olduğu kadar iyi bir dildir. PHP ile kıyaslamalar yapıldığında aralarında ki tek fark, PHP de bir çok işlemi (upload, md5 vb) Apache´de hazır barındırılırken ASP de bu işlemleri yapabilmek için ekstra komponentlerin sunucu tarafında yüklenmesi gerekmektedir.
Örnek vermek gerekirse ASP de 12345 rakam kümesini MD5 ile şifrelemek istersek yaklaşık 400 satırlık bir kod kümesini fonksiyon olarak tanımlayp kullanmamız gerekirken PHP de sadece md5() dememiz yeterli olacaktır. Hazırladığımız yazılıma ekstra bir kod kümesi eklemek zorunda değiliz. Fakat iyi bir ASP yazılımcısının çantasında bu tür kod kümeleri hazırdır. İyi bir yazılımcı zaten OOP (Object Oriented Programming) yani Nesne tabanlı programlamaya yönelir ve geniş bir kütüphanesi vardır.
Ben şahsen bazı tekrar işlemlerim için asla kod üstüne kod yazmam. Bir veritabanı bağlantı paketim, bir SQL injection´a karşı koruma için fonksiyonum, bir hata yönetimi ve bildirimi için kontrol ve raporlama fonksiyonum vardır. Ve bunlar gibi daha bir sürü kalıplaşmış kod kümelerimi hazırlayacağım programa entregre ettikten sonra istediğim alanda çağırıp kullanabiliyorum.
Bir iletişim formu yapacaksam <%Call SubmitForm("iletisim.asp","ADI,text","EPOSTA,text","TELEFON,int")%> yazarak işlerimi bitirebiliyorum. Satırlarca kod yaz, inputlar ekle, tek tek tanımla, karşılıklarını ve değişkenleri tanımla gibi teferruat ile uğraşmak zaten hatadır. Bir programcı her zaman hızlı çözüm üretmelidir ama ürettiği çözüm de istikrarlı, kararlı ve sorunsuz çözüm olmalıdır. Yeni başlıyorsanız bu evreye gelmek için acele etmeyin. Ziraa zaman gerçekten de sadece armutları olgunlaştırıyor. Eğer deneyimlemezseniz sizinde armuttan bir farkınız kalmaz. Zamanla Deneyimledikçe sizde kendi kütüphanenizi oluşturacak ve daha hızlı, kesin çözümler üretebilir olacaksınız.
ASP Basittir dedik fakat kötü yanları da yok değil. Bazen çok basit bir hata yüzünden günlerce tırmaladığımı bilirim. Duymuşsunuzdur Line 0 hatası. İşte bu hata benim saçlarımın dökülmesine neden oldu :) Ama şimdi line 0 hatasını çözmek benim için çocuk oyuncağı oldu. Çünkü programın akış sistemini, işleyişini biliyorum. Verebileceği hatalara aşinayım. Sınırlarını biliyorum. Halk diliyle yalayıp yutmuşum. Belki de en iyi olduğum nokta ASP hatalarıdır. Bunların haricinde büyük sıkıntılar yaşatmaz. Line 0 hatası dinazorlar arasında her türlü geyik ve benzeri konuya malzeme olmuştur ve olmaya da devam edecektir.
Eğer buraya kadar ASP ile ilgili yazdıklarımı büyük bir zevkle okuduysan, bundan sonra gelecek olan makaleleri de okumalısın. En basit eğitimlere başlıyoruz.
Yarın "Hello World" klasiği ile başlayacağız. Hello World nedir diye merak ediyorsan okumaya devam et :)
